Peta paling penting? Bukan jalan, tapi kepala

Bahaya sebenar masa memandu sendiri jauh-jauh bukan lebuh raya. Bahayanya otak manusia yang cuba buat keputusan rumit dalam keadaan tenaga dah tinggal sikit, sambil mengheret besi berat laju-laju. Pemandu yang dah biasa jalan jauh selalu cakap, peta pertama bukan peta jalan. Peta pertama ada dalam diri: berapa jam kita masih tajam, bila tindak balas mula lambat, bila benda kecil mula buat kita cepat melenting sampai cara kita nilai risiko pun jadi senget.

Mereka cakap terus terang. Pemandu mengantuk sebenarnya tak jauh beza dengan pemandu mabuk, cuma ramai tak sanggup mengaku. Kajian makmal tidur pun tunjuk, bila berjaga terlalu lama, bahagian otak yang urus pertimbangan dan kawalan diri jadi lemah, lebih kurang macam kesan alkohol. Ahli psikologi kognitif tambah satu lagi masalah: bila letih mula merayap, kita makin kuat cari bukti yang “aku masih ok”, dan jadi terlebih yakin. Mulut kata stabil, tapi kereta mula susah kekal dalam lorong, pembetulan kecil jadi tersentak-sentak.

Sebab tu orang yang betul-betul berpengalaman susun rancangan terbalik daripada biasa. Tempat menarik dan lencongan cantik masuk kemudian. Mula-mula mereka letak peraturan keras: had maksimum tempoh memandu, rehat wajib di luar jalan, dan giliran pegang stereng supaya keputusan tak bergantung pada seorang saja. Hentian rehat mereka anggap macam infrastruktur wajib, macam pengadang jalan. Semua disusun supaya sistem paling rapuh dalam perjalanan—pembuat keputusan yang letih—tak dipaksa sampai titik pecah yang senyap.

Loading...